Onze hoogleraren
Valery Lemmens, Epidemiologie
“We moeten stappen zetten in transparantie over behandelkeuzes en resultaten”
Welke patronen zien we in het voorkomen van kanker, en in de behandeling ervan? En hoe kunnen die inzichten ons helpen om de zorg voor kankerpatiënten in Zuidoost-Nederland te verbeteren? Dat is de rode draad in het onderzoek van Valery Lemmens.
Epidemiologie is een mooi vak, vindt Valery. “Het bestrijkt in mijn geval het complete scala aan oncologische zorg: van preventie tot nazorg. We brengen heel veel data samen, halen daar patronen uit en kunnen er heel concrete onderzoeksvragen met directe maatschappelijke impact op baseren.”
Bijvoorbeeld: waarom heeft Limburg vergeleken met de rest van Nederland een relatief laag aantal slokdarmpatiënten? Dát dit het geval is, bleek al eerder uit de Nederlandse Kankeratlas, waarvan Valery de initiatiefnemer was. Maar waarom? “We hebben inmiddels allerlei lifestyle-factoren onderzocht, maar konden geen verklaring vinden in voeding of gedrag. We denken nu dat er genetische factoren meespelen; het Limburgse DNA bevat bijvoorbeeld relatief veel Spaanse en Franse genen.” Zo’n inzicht is meer dan een interessant gegeven. “We hopen zo ook aanknopingspunten te vinden voor gerichte screening of behandeling.”
Transparant zijn over keuzes en resultaten
En over behandeling gesproken: juist dit is een cruciaal onderzoeksterrein voor Valery. Ook een stukje uitdagender, zegt hij er gelijk bij. “Je kunt niet zomaar een kaartje maken waarop expliciet te zien is hoe patiënten ergens worden behandeld en hoe dat afloopt.” Deels vanwege privacy-overwegingen. En omdat zorginstellingen begrijpelijkerwijs wat huiverig zijn voor het ontstaan van versimpelde ranglijstjes.
Toch zal de kankerzorg volgens Valery stappen moeten zetten op het gebied van transparantie. Niet vanuit een concurrentieoogpunt, maar om de patiënt beter te informeren over wat we doen en hoe. En om beter zicht te krijgen op de uiteindelijke impact van behandelkeuzes. “Een van onze promovendi onderzoekt nu bijvoorbeeld de implementatie van ‘value-based healthcare’ in onze regio: hoe kunnen we de waarde voor de patiënt verhogen tegen zo laag mogelijke kosten? We moeten in Nederland scherpe keuzes maken om de zorg betaalbaar te houden.”
Data delen in een veilige omgeving
Via netwerken zoals OncoZON is hij volop betrokken bij het ontwikkelen van de benodigde transparantie. “We denken met zorginstellingen na over welke data we kunnen delen, en hoe we een veilige omgeving kunnen creëren om daar samen conclusies uit te trekken. Dat laatste is essentieel. Niemand wil op een bepaald terrein het slechtste jongetje van de klas zijn – of lijken. Maar we moeten wel van elkaar kunnen leren."
En ook op dit punt geldt: alles begint met het verzamelen, betrouwbaar ontsluiten en bespreken van data. “Artsen kunnen een bepaalde perceptie hebben op basis van specifieke ervaringen, bijvoorbeeld met een patiënt die hen sterk is bijgebleven. Terwijl de harde cijfers misschien toch een heel ander verhaal vertellen.”
Hoe effectief is protonentherapie?
Een terrein waarop dat aan de orde kan zijn, is protonentherapie. “We zien bij Maastro dat we vanuit de ene regio meer patiënten krijgen doorverwezen dan vanuit de andere. We hebben het sterke vermoeden dat hoger opgeleide patiënten vaker worden doorverwezen, en dat er aanzienlijke verschillen tussen ziekenhuizen zijn. Dat suggereert dat de perceptie van individuele artsen over de toegevoegde waarde van protonentherapie een belangrijke rol speelt.”
Een van Valery’s promovendi doet op dit moment dan ook specifiek onderzoek naar de inzet en effectiviteit van protonentherapie in Nederland. “Daarbij kijken we ook naar bijwerkingen. Maastro-studies hebben bijvoorbeeld al laten zien dat longkankerpatiënten met protonentherapie vaker met aanvullende immuuntherapie behandeld kunnen worden, omdat ze minder bijwerkingen ervaren, zoals beschadiging van het bloedvormende systeem.”
Welke afweging een arts en een patiënt vervolgens maken, is en blijft aan hen, benadrukt Valery. “Er is meestal niet één waarheid. Kiezen voor een behandeling is vaak kiezen tussen grijstinten. Hoe beter ze bij die keuze geïnformeerd zijn, hoe meer een behandeling kan aansluiten bij de specifieke situatie en wensen van de patiënt.”
“Het is essentieel om een veilige omgeving te creëren. Waarin je van elkaar kunt leren zonder afgestraft te worden.”
De onderzoeksagenda
Een greep uit (andere) onderzoeksvragen waar Valery en zijn afdeling in 2025 mee bezig waren:
Jaarverslag Maastro
Dit was 2025
De beste kankerbehandeling. Met zo min mogelijk bijwerkingen, zodat patiënten een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven behouden. Daar maken we ons bij Maastro elke dag sterk voor. Zowel in de dagelijkse praktijk van onze bestralingskliniek, als op onderzoeks- en ontwikkelafdelingen.
In dit jaarverslag nemen we je mee in de vragen, keuzes en uitdagingen die we daarbij tegenkwamen in 2025. Wat hebben we vorig jaar bereikt, voor de patiënt van vandaag én morgen?
Dit betekent het voor een patiënt
In 2025 behandelden we 4.784 patiënten. En achter elke behandeling schuilt een uniek persoon, met een eigen verhaal. Met eigen vragen, onzekerheden, wensen en behoeften. Hoe ervaren zij de zorg die ze bij Maastro hebben ontvangen?
Bekijk deze video voor het verhaal van Jan-Tjitte Meindersma, die door darmkanker getroffen werd.
Dit is onze impact
Met ons werk hebben we impact. Op de kwaliteit van leven van onze eigen patiënten. En, via wetenschappelijk onderzoek en innovaties, op de kwaliteit en effectiviteit van radiotherapie in het algemeen. Hoe groot die impact is? Een greep uit enkele veelzeggende cijfers...
- Aantal behandelingen0
- Waarvan Protonentherapie0
- Aantal wetenschappelijke publicaties0
- Aantal lopende klinische studies per jaar0
- Patiënttevredenheid0+
- Aantal medewerkers in dienst0
Zo ziet zorg eruit
Hoe kunnen we iemand met maximaal effect en zo min mogelijk bijwerkingen behandelen? Die vraag staat centraal bij elk behandelplan dat we maken – maar leidt óók tot innovaties die de zorg fundamenteel verbeteren. En niet alleen bij Maastro zelf.
Ontdek het verhaal achter een unieke applicator, waarmee we brachytherapie mogelijk maken voor patiënten met endeldarmkanker – en niet alleen in Nederland (video).
Onze impact met protonentherapie
Protonentherapie is een unieke, orgaansparende vorm van bestraling. Maastro is een van de drie klinieken in Nederland die deze therapie aanbiedt. Wat hebben we in 2025 gedaan om deze behandeling verder te verfijnen, en toegankelijker te maken voor meer patiënten?
Lees het interview met Judith van Loon.
Zo ontwikkelen we
Maastro staat met één been in de dagelijkse zorgpraktijk, en met het andere in de wereld van wetenschappelijk en toegepast onderzoek. Ook in 2025 waren onze hoogleraren, samen met tientallen onderzoekers en promovendi, weer volop bezig de zorg voor kankerpatiënten te verbeteren - binnen Maastro én (ver) daarbuiten.
We vroegen hen: wat onderzoek je, waarom en wat heeft het vorig jaar opgeleverd?
Maastro Awards
Zorg verbeteren, dat doen we met elkaar. Honderden collega’s zetten zich elke dag in, voor baanbrekend onderzoek, effectievere behandeling, een betere patiëntervaring en nog veel meer. Werk dat niet altijd even zichtbaar is, maar een enorme impact heeft.
Met de Maastro Awards zetten we elk jaar drie van hen in de schijnwerpers. Wie gingen in 2025 met het felbegeerde beeldje naar huis?
Zo duiden wij het jaar
Wat hebben al onze inspanningen op het gebied van zorg, onderzoek en innovatie in 2025 opgeleverd? Bracht het wat we ervan verwachtten, en wat zijn de volgende stappen die we met Maastro willen zetten – onder meer bij het inzetten van AI en in het verder verbeteren van de samenwerking met netwerkpartners?
In deze video maken onze bestuurders Roel Goffin en Regina Beets-Tan de balans op, en blikken ze vooruit naar de kansen en keuzes voor de komende jaren.